- تعداد نمایش : 49
- تعداد دانلود : 79
- آدرس کوتاه شده مقاله: https://bahareadab.com/article_id/2027
- کد IranDOI مقاله: IranDOI :10.irandoi.2002/bahareadab.2026 .19 .8254
سال : 19
شماره : 5
شماره پی در پی : 123
ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 19،
شماره 5،
،
شماره پی در پی 123
بررسی و تحلیل سبکی اشعار حمیدیشیرازی
صفحه
(207
- 238)
محمدامین احسانی اصطهباناتی (نویسنده مسئول)، نجیمه فاضلی
تاریخ دریافت مقاله
: اسفند 1404
تاریخ پذیرش قطعی مقاله
: خرداد 1405
چکیده
زمینه و هدف: این پژوهش با هدف واکاوی ویژگیهای سبکیِ اشعار حمیدیشیرازی و تبیین جایگاه او در شعر معاصر فارسی انجام شده است. حمیدی، با بهره گیری همزمان از سنتهای کلاسیک و گرایشهای نوپدید ادبی، از جمله شاعرانی است که گذار از سنت به تجدد را در ساحت زبان، تصویرپردازی و اندیشه بگونه ای متمایز بازنمایی کرده است. بر همین اساس، هدف اصلی این مطالعه، شناسایی مؤلفه های سبکی در سه سطح زبانی، ادبی و فکری در شعر وی میباشد.
روش مطالعه: روش تحقیق در این مطالعه بشیوه توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای و روش سندکاوی انجام گرفته است. داده های پژوهش با استفاده از نمونه گیری هدفمند از مجموعه اشعار مهدی حمیدیشیرازی گردآوری شده اند.
یافته های پژوهش: یافته های پژوهش در سطح زبانی (آوایی، نحوی و واژگانی)، نشان میدهد که حمیدیشیرازی در موسیقی بیرونی (وزن) از بحر رمل (بویژه رمل مثمن سالم) و در موسیقی کناری بر ردیف فعلی تکیه دارد. در سطح نحوی، غلبه وجه اخباری و هنجارگریزی با محوریت جابجایی فعل قابل توجه است. واژگان بکار رفته در شعر او نیز تلفیقی از باستانگرایی و واژگان حسی است. در سطح ادبی، شاعر در بدیع معنوی بیشترین بهره را از آرایه های تلمیح، تضاد و تناسب برده و در صور خیال، تشبیه حسی به حسی و استعاره مصرحه بسامد بالایی دارند. در سطح فکری، محور اصلی اشعار، تجربیات عاشقانه (همچون فراق و اندوه) است که با مضامین گله از روزگار و گذر عمر درآمیخته و با بهره گیری از تلمیحات حماسی و تاریخی تقویت شده است.
نتایج پژوهش: نتایج پژوهش حاکی از آن است که سبک شعری حمیدیشیرازی برآیندی از پایبندی به اوزان کلاسیک ادبیات فارسی، بهره گیری هنرمندانه از آرایه های ادبی و تصویرسازیهای حسی است که در خدمت بیان عواطف عاشقانه و دغدغه های شخصی شاعر قرار گرفته است؛ ویژگیهایی که ساختار آهنگین و هویت واژگانی منحصربفردی به اشعار او بخشیده است.
کلمات کلیدی
سبک شناسی. سطح زبانی. سطح ادبی. سطح فکری. حمیدیشیرازی.
- اقبالی. معظمه (1366). شعر و شاعران در ایران اسلامی. جلد اول. چاپ چهارم. تهران: چاپخانه سپهر، ص 186.
- بهار. محمدتقی (1376). سبکشناسی. 3 جلد. تهران: مجید، ص 18.
- تجلیل. جلیل (1371). جناس در پهنه ادب فارسی. چاپ دوم. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، ص 30.
- حجتی. حمیده و دیگران (1380). دانشنامه ادب فارسی در شبه قاره هند. پاکستان، بنگلادش. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ص 281.
- حرّی. ابوالفضل (1389).« بررسی سبک صالح حسینی در مقام مترجم ادبی در ترجمه های فارسی به سوی فانوس دریایی و خشم و هیاهو». طرح پژوهشی. اراک: دانشگاه اراک، ص 39.
- حمیدیشیرازی. مهدی (1378). اشک معشوق. تهران: صدای معاصر.
- حمیدیان. سعید (1381). داستان دگردیسی در شعر نیما. تهران: نیلوفر. چاپ اول. ص 369.
- خیام پور. عبدالرسول (1372). دستور زبان فارسی. تبریز کتابفروشی تهران. ص 85.
- رجایی. محمد خلیل (1379). معالم البلاغه. شیراز: نشر دانشگاه شیراز، ص 405.
- رنجبر. احمد (1385). بدیع. تهران: اساطیر، ص 46.
- شریعت. محمدجواد (1367). دستور زبان فارسی. تهران: اساطیر، ص 131.
- شفایی. احمد (1363). مبانی علمی دستور زبان فارسی. تهران: نوین. ص 89 .
- شفقت. شفیقالله و مستعلیپارسا. غلامرضا (1403). «بررسی سبکشناسانه غزلهای ملکالشعرا قاری عبدالله». نشریه علمی سبکشناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب سابق). سال هفدهم. شماره یکم. پیدرپی 95. صص179-206.
- شفیعی کدکنی. محمدرضا (1371). شاعر آیینه ها. تهران: انتشارات آگاه، صص 54، 75.
- ___________________ (1389). موسیقی شعر. تهران: آگه، ص 391.
- ___________________ (1375). صور خیال در شعر فارسی. چاپ سوم. تهران: آگاه، ص 63 ـ 64.
- شمیسا. سیروس (1373). معانی. تهران: میترا، ص 111.
- __________ (1381) بیان. تهران: میترا، صص52، 120.
- ___________ (1386). نگاهی تازه به بدیع. تهران: فردوس، صص 33، 34، 38، 42، 57، 90، 173، 161.
- ___________ (1394). بیان. چاپ چهارم. تهران: میترا، ص 156، ، 49، 120.
- صادقیان. محمدعلی (1387). زیور سخن در بدیع فارسی. چاپ دوم. تهران: انتشارات دانشگاه یزد، ص 75.
- __________ (1371). طراز سخن. تهران: انتشارات علمی دانشگاه آزاد اسلامی، ص 211.
- صبور. داریوش (1380). بر کران بیکران: نگاهی به شعر معاصر فارسی ادبیات معاصر. چاپ دوم. تهران: سخن. ص 331.
- عبادیان. محمود (1372). درآمدی بر سبکشناسی در ادبیات. تهران: آوای نور، ص 44.
- عباسی. محمود و ملاالهی. معصومه (1390). «موسیقی بیرونی اشعار نظیری نیشابوری». فصلنامه مطالعات شبه قاره. دانشگاه سیستان و بلوچستان. سال سوم. شماره نهم. صص 105 ـ 128.
- فرشید ورد. خسرو (1388). دستور مفصل امروز. تهران: سخن، ص 381.
- فروزنده. مسعود و بنی طالبی. امین (1393). «بازتاب دیدگاه شاعر در نحو منظومه ویس و رامین». متن شناسی ادب فارسی. دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه اصفهان دوره جدید. شماره 2. پیاپی 22، صص 1 ـ 22.
- فشارکی. محمد (1379). نقد بدیع. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه ها.
- کامران. مرتضی (1352). شاعران گزیده معاصر: دکتر حمیدیشیرازی. گوهر فروردین و اردیبهشت 1352. شماره 3 و 4. صص 235 ـ 239.
- کزازی. میر جلالالدین (1377). زیباییشناسی سخن پارسی (بدیع). تهران: ماد، صص 48، 82،
- _________________ (1373). زیباییشناسی سخن پارسی (بیان). چاپ دوم. تهران: مرکز، ص 94.
- کنونی. امین (1395). بررسی و تحلیل سبک اشعار شمس لنگرودی. پایاننامه کارشناسی ارشد رشته زبان و ادبیات فارسی. قم: دانشگاه قم، ص 55.
- ماحوزی. مهدی و عرفانی. مصطفی (1392). «تأثیرپذیری مهدی حمیدیشیرازی از شاعران پیشین». فصلنامه تخصصی سبکشناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب). سال ششم. شماره اول. پیاپی 19. صص 331 ـ 355.
- محبتی. مهدی (1386). بدیع نو، هنر ساخت و آرایش سخن. تهران: سخن، صص 123، 113.
- معینی. فرزانه (1398). «مقایسه تحلیلی دو بازنویسی خلاق در سروده های مهدی حمیدیشیرازی». مجله شعر پژوهی (بوستان ادب). دانشگاه شیراز. سال یازدهم. شماره اول. پیاپی 39. صص 129 ـ 151.
- نورایی. الیاس (1391). جادوی بیان در رنگینکمان سخن. چاپ دوم. تهران: بار دانش، ص 19.
- نوروزی. جهانبخش (1378). زیورهای سخن و گونه های شعر فارسی. تهران: راهگشا، ص 86.
- همایی. جلالالدین (1375). فنون بلاغت و صناعات ادبی. تهران: هما، صص 42، 86، 164.